İri Beyinler Yeni Alışkanlıkları Beraberinde Getiriyor!

thumbnail
İri Beyinler Yeni Alışkanlıkları Beraberinde Getiriyor!

ETOLOJİ

 

ORNİTOLOJİ

 

DAVRANIŞSAL SİNİRBİLİM

Canlıların yeni alışkanlıklar edinmesi nelere bağlıdır? Milyonlarca yıl boyunca atalarından aktarılan genetik mirası ve popülasyon içinde öğrenilen davranışları neden başka bir davranışa tercih ederler?

Karga, kargagiller familyasından Corvus cinsini oluşturan, iri yapılı, düz gagalı, pençeli, tüyleri çoğunlukla siyah, yüksek ve rahatsız edici sesli kuş türlerinin ortak adı. Daha büyük ve genellikle leş yiyici olanlarına karakarga veya kuzgun denir. Kuzgun Osmanlı Türkçesinde kelâg olarak adlandırılır.

Bir davranış canlıya, canlının habitatında veya göç ettiği yeni ekosistemde uyum başarısını arttıracak şekilde etki ediyorsa popülasyon içinde korunur hatta yaygınlaşabilir. Bu yazımızda canlıların yeni davranışlar kazanmasına etkili olan bir faktörden bahsedeceğiz: beyin iriliği. 2009 yılında hayvan davranışları üzerine yayınlanan bir makale, bu faktörün gerçekliğini kanıtlıyor.

Galapagos alaycıkuşları, deniz aslanlarının ağızlarından avlarını çalarak yeni bir parazitik yöntem geliştirdiler
Galapagos alaycıkuşları, deniz aslanlarının ağızlarından avlarını çalarak yeni bir parazitik yöntem geliştirdiler
Pinterest

İri beyinli canlıların doğal seçilim sürecinde avantajlı konuma geçip genetik özelliklerini kendi soylarına aktarma ihtimallerinin yüksek olduğu pek çok araştırmanın desteklediği bir sonuçtur. Küçük karga gibi vücuduna oranla iri beyinlere sahip olan canlıların, sosyal birliktelikler kurdukları için diğer hayvanlar tarafından avlanmaları ve takip edilmeleri zorlaşır ve bundan dolayı hayatta kalma ihtimalleri diğer canlılara göre daha yüksektir. Aynı zamanda başka çalışmalar, iri beyinlerin daha geniş davranış dağarcıkları oluşmasını desteklediğini tespit etmiştir. Hatta iri beyinlerin, canlıların eş seçimini etkilediğinden cinsel seçilim sürecinde de etkili bir faktör olduğu tahmin edilmektedir.

Hawaii kargaları fotoğrafta görüldüğü gibi çubukları alet olarak kullanabiliyor, kargalarla yakın akraba olan Cyanocorax yncas türü ise çubukları sudaki avlarını tespit edebilmek için kullanmaya başladı
Hawaii kargaları fotoğrafta görüldüğü gibi çubukları alet olarak kullanabiliyor, kargalarla yakın akraba olan Cyanocorax yncas türü ise çubukları sudaki avlarını tespit edebilmek için kullanmaya başladı
Science

ahatsız edici ses tonuyla, siyah tüyleriyle, pençesi ve düz gagasıyla karga yaşamımızın içinde yer alır.  Büyük karga olarakta bilinen leş yiyici kargalara Karakarga ya da çok bilinen adıyla Kuzgun denir. Karga nekadar akılsız olarak bazı hikayelerde yerini alsa da aslında en akıllı kuş türüdür. Ses taklit etmesiyle 100 kelimeden fazla ve 50 cümleden fazla hafıza yeteneğiyle karga bu konuda 1. sıraya oturuyor. Yukarıda bahsettiğimiz kargaların dışında diğer bazı karga türleri şöyledir;  orman kargası, leş kargası, amerikan kargası, palmiye kargası ve çöl kargası

karga
karga

Kargalar ne kadar yaşar? 

Bilindiğinin aksine şehir kargaları çok uzun süre yaşamazlar.  Ortalama 13 yıl ömrü olan kargaların 20 yıl kadar yaşadığı görülmüştür. Erkek karga 5 dişi karga 3 yaşında yetişkinliğe erişir. Antik Yunan‘da kargalar uzun ömrü simgelerdi. Bunun asıl sebebi 200 ile 400 yıl arası Kuzgun türü olan kargaların yaşadığına inanılmasıdır. Kuzgunlarda doğada max 20 yıl yaşayabilirler. Ortalama ömürleri 13-15 yıldır.

Karga Kurnazlığı

Sosyal yaşam olarak ileri seviyede olan kargalar birbirlerine çok destek çıkarlar. çöp, leş, fare, böcek, böğürtlen, mısır, incir, ceviz gibi yiyecekleri tüketirler. günlük ortalama 300-400 gram arası beslenme sağlarlar. Özellikle Kuzgun türleri leş dağılımı yaparken düşmana korku salmak adına kargaşa ortamı çıkartırlar ve akabinde 2’şer 3’er gruplar halinde leşi tüketirler. Arkada kesinlikle beslenmeyen Karga bırakmazlar.  Seslerini kullanmada oldukça usta olan kargaların kendi aralarında diğer kuşlardan ayrılan özel iletişimleri vardır.

Az önce bahsettiğimiz 2009 yılında yapılan çalışma ise, iri beyinlerin canlıya yeni bir katkısı olduğunu kanıtlıyor: yenilikçilik. Kuşlar üzerinde yapılan bu çalışma, tam 2182 yenilikçilik örneğinin tespit edilmesini sağladı. Bu örneklerin görüldüğü 76 kuş ailesinin içerisinde daha büyük beyinlere sahip olanların, yeni davranışlar üretmede daha başarılı olduğu tespit edildi. Daha iri beyinlere sahip ailelerde beyin boyutunun ve sinir ağı miktarının artışını sağlayan genler tanımlandı. Aynı zamanda bu özelliğin canlının alet kullanma yeteneği ve öğrenme hızı ile doğru orantılı olduğu tespit edildi.

Bilim insanlarının yeni davranışları sınıflandırdığı 12 kategori ve örnekleri
Bilim insanlarının yeni davranışları sınıflandırdığı 12 kategori ve örnekleri

Çalışmada görev alan Dr. Louis Lefebvre, bu tespitler için 76 aileden 803 kuş türünü içeren bir veritabanı oluşturdu. Veritabanı için çeşitli yerel kuş gözlem toplulukları ile iletişime geçerek, alışılmışın dışındaki davranışların kendine bildirilmesini sağladı. Ardından bildirilen 2182 yeni davranış örneğini inceleyerek yukarıda gördüğünüz 12 kategori altında sınıflandırdı.

Örneğin bazı kuşlar yeni beslenme şekillerine uyum sağlamaya çalışıyor, bazıları yeni aletler kullanmaya alışıyordu. Ardından 76 kuş ailesinin üyelerinin beyin ölçüleri ile elde edilen yenilikçi davranış örnekleri karşılaştırılarak bir doğru orantı tespit edildi, beyni daha iri olan canlıların yeni davranışlar üretme olasılığı daha fazlaydı.

Kısacası bu çalışma gösteriyor ki, beyin/vücut oranının artışı canlının yeni davranışlar üretme ihtimalinin artmasında ve canlının geniş bir davranış dağarcığı oluşturmasında etkili olan önemli bir faktördür.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Back To Top